طراحی صنعتی

طراحی‌صنعتی (به انگلیسی: Industrial design) حرفه‌ای است که با خلق مفاهیم جدید در حوزه‌های مختلف زندگی انسانی سر و کار دارد. طراحی، برابرنهاده یا معادلی است که برای واژه Design انگلیسی به کار رفته‌است و Industrial design یکی از زیرشاخه‌های آن است. در حال حاضر آموزش طراحی‌صنعتی در ایران، با یک گرایش کلی و تحت عنوان کلی طراحی‌صنعتی انجام می‌شود. امروزه این رشته با نام طراحی محصول (Product Design) نیز شناخته می‌شود و گستره زیادی از موضوعات را در بر می‌گیرد.

تاریخچه طراحی صنعتی

حرفه طراحی‌صنعتی، در پی انقلاب صنعتی در اروپا و بر اساس نیازهای متنوع مردم، توسط هنرمندان و پیشه‌وران با استفاده از روش‌های دستی و نه ماشینی و در مقیاس محدود ساخته می‌شدند. با ظهور ماشین و پدید آمدن روش‌های تولید ماشینی، چهره مصنوعات دچار دگرگونی شد و مصنوعات دست‌ساز، آرام آرام جای خود را به مصنوعات زمختی می‌دادند که هیچ خبری از هنر هنرمند در آن‌ها یافت نمی‌شد. همگی بدون توجه به زیبایی پیکره و صرفاً در جهت برآورده کردن نیازهای عملکردی طراحی و ساخته می‌شدند. در چنین وضعی بود که هنرمندان دست‌ساز با اعتراض به چنین نابسامانی خواستار طرد ماشین و فرزندان آن و بازگشت به اوضاع پیشین شدند. جنبش هنر و پیشه که سردمدار آن ویلیام موریس بود، در همین راستا شکل گرفت..

در رشته‌ طراحی‌ صنعتی‌، خلاقیت‌ حرف‌ اول‌ را می‌زند و دانشجوی‌ این‌ رشته‌ باید توانایی‌ نوآوری‌ و تفکر خلاق‌ را داشته‌ باشد؛ یعنی‌ هم‌ هنر و هم‌ صنعت‌ را درک‌ کرده‌ و هم‌ قدرت‌ مدیریت‌ داشته‌ باشد و علاوه‌ بر موارد فوق‌ تا حدودی‌ با مباحث‌ کاربردی‌ علوم‌ پایه‌ مثل‌ فیزیک‌، شیمی‌، هندسه‌ و زیست‌شناسی‌ آشنا باشد. دانشجوی‌ این‌ رشته‌ باید نگاه‌ خود را به‌ اطراف‌ و اشیاء دقیق‌تر کند‌ و پیوسته‌ نیازهای‌ فردی‌ و اجتماعی‌ افراد را در ذهن‌ خود مرور نماید. او باید به‌ راحتی‌ با محیط‌های‌ کاری‌ ارتباط‌ برقرار کرده‌ و تجارب‌ خود را از نظر فنی‌ گسترش‌ دهد به‌ گونه‌ای‌ که‌ بتواند عملکرد طرح‌ خود را کاملاً توجیه‌ نماید و تمامی‌ مراحل‌ اجرایی‌ آن‌ را زیر نظر داشته‌ باشد.

موقعیت‌ شغلی‌ در ایران

متأسفانه‌ در کشور ما تکنولوژی‌ تولید پایین‌ است‌ و ما تولیدات‌ محدودی‌ داریم‌ و ۹۹% همین‌ تولیدات‌ محدود نیز کپی‌ از تولیدات‌ خارجی‌ است‌؛ یعنی‌ کارخانه‌دارها برای‌ طرح‌ جدید سرمایه‌گذاری‌ نمی‌کنند. برای‌ همین‌ فرصت‌های‌ شغلی‌ طراحان‌ صنعتی‌ بسیار محدود است‌. از سوی‌ دیگر در کشور ما ارتباط‌ نزدیکی‌ بین‌ صنعت‌ و دانشگاه‌ وجود ندارد و به‌ همین‌ خاطر صاحبان‌ صنایع‌ این‌ رشته‌ را نمی‌شناسند و حتی‌ در بسیاری‌ از کارخانه‌ها یک‌ مهندس‌ مکانیک‌، کار طراح‌ صنعتی‌ را انجام‌ می‌دهد؛ یعنی‌ هم‌ طرح‌ یک‌ محصول‌ و هم‌ تولید آن‌ برعهده‌ مهندس‌ مکانیک‌ است. بنابراین‌ فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌ هنوز حضور فعالی‌ در صنعت‌ ندارند و تنها در بحث‌ مبلمان‌ شهری‌، صنعت‌ راه‌آهن‌ و تا حدودی‌ لوازم‌ خانگی‌ و صنعت‌ خودروسازی‌ فعالیت‌ می‌کنند.

يک طراح براي ارائه­ ي محصولي بي عيب و نقص، نياز به قوه­ي تخيل، صبر و حوصله­ي بالا، دستان چالاک و چشمان تيزبين و حس مردم گرايانه­ دارد که علاوه بر اين­ها، اطلاعات پايه­ ي رياضي و هنر و همچنين شناخت مواد گوناگون همچون پلاستيک­ها، فلزات، شيشه، چوب، سراميک و انواع چسب­ها مي­تواند در بهبود شرايط و محصولات ايفاي نقش کند. آينده­ ي کاري يک طراح صنعتي ارتباط تنگاتنگي با تخصص­ هايي همچون مهندسين مکانيک، صنايع، کامپيوتر و همچنين نقشه کش صنعتي، گرافيست، مدير فروش و بازاريابي و … دارد که بسته به کالايي که قرار است توليد شود امکان کم شدن و يا اضافه شدن به اين تخصص­ها وجود دارد. مي­توان گفت هر جا که به بهبود شرايط توليد و ايجاد طرح هاي نوين جهت آسايش مشتري و جذب آن مي­ انديشند، وجود يک طراح صنعتي ماهر و توانا ضروري است.
اگر علاقه­ منديد در آينده، در اين وادي مشغول به کار شويد، از هم اکنون بايستي سه مقوله را سرلوحه­ ي خود قرار دهيد: خوب ديدن، خوب انديشيدن و خوب طراحي کردن.

اين رشته جزء رشته­ هاي هنري بوده و در دانشگاه­ هاي معتبري در ايران تا مقطع کارشناسي ارشد و در خارج از کشور تا مقطع دکتري تدريس مي­شود.
در زير چند عنوان درسي که در زير شاخه­ي دروس کارشناسي اين رشته تدريس مي­شود را ملاحظه مي­کنيد:

– مباني هنرهاي تجسمي
– کارگاه طراحي
– مدلسازي دستي
– عکاسي
– حجم سازي
– هندسه
– رياضي
– فيزيک
– ارگونومي
– نقشه کشي صنعتي
– طراحي فني
– مدلسازي کامپيوتري
– تاريخ طراحي صنعتي
– اقتصاد
– جامعه شناسي
– مواد و روش­هاي ساخت
– بسته بندي
– محيط زيست
– مبلمان
– بيونيک
– و …

درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل:

آشنایی‌ با هنر در تاریخ‌ ، مواد و روش‌های‌ ساخت‌، کارگاه‌ طراحی‌ پایه‌، مبانی‌ هنرهای‌ تجسمی‌، عکاسی‌ پایه‌، ریاضی‌ کاربردی‌، نقشه‌کشی‌ صنعتی‌، هندسه‌، فیزیک، شیمی‌ کاربردی‌، تاریخ‌ طراحی‌ صنعتی‌، مهندسی‌ عوامل‌ انسانی‌، حجم‌سازی‌، کارگاه‌ طراحی‌ صنعتی‌، فرم‌ و فضا، مدل‌سازی‌، هنر و تمدن‌ اسلامی‌، طراحی‌ فنی‌، طراحی‌ به‌ کمک‌ کامپیوتر، ارزیابی‌ تولیدات‌ صنعتی‌، پروژه‌ طراحی‌ صنعتی‌ (پروژه‌ طراحی‌ صنعتی‌ در هر ترم‌ به‌ یک‌ مسئله‌ خاص‌ مثل‌ بسته‌بندی‌، طراحی‌ صنعتی‌ در حال‌ و آینده‌، مبلمان‌ یا بیونیک‌ می‌پردازد)، اقتصاد و مدیریت‌ تولیدات‌ صنعتی‌، جامعه‌شناسی‌ صنعتی‌ ، پروژه‌ نهایی‌.

انواع زمینه های کاربرد طراحی کامپیوتری محصول عبارتند از:

  • طراحی کامپیوتری لوازم خانگی
  • طراحی کامپیوتری مبلمان خانگی؛ اداری و تجاری
  • طراحی کامپیوتری لوازم صوتی و تصویری
  • طراحی کامپیوتری کامپیوتر و ماشین های اداری
  • طراحی کامپیوتری اسباب بازی و لوازم ورزشی
  • طراحی کامپیوتری طلا؛ جواهر و ساعت

  • Instagram
  • Telegram
  • Whatsapp
  • Facebook